Dante Gabriel Rossetti’nin “Proserpine” eseri

Image

Güzel bir kadın, tek taraflı aşk ve yasak meyve. Bazen birini, ikisi birleşik olarak anlattığım bu güçlü temalar, söz edeceğim eserde bir arada bulunuyor. İngiliz ressamımız Rossetti, bir Yunan mitinin baş karakteri Persephone‘yi (Proserpine) 1874’te resmettiği 61 x 125.1 cm‘lik yağlıboya eseri, Tate Britain‘de sergileniyor. 

1828 yılında dünyaya gelen Dante Gabriel Rossetti, Millais’in “Kör Kız”ından bahsederken açıklamaya çalıştığım Ön Rafaelloculuk akımının temel isimlerinden biriydi ve bir Romantik‘ti. 53 yıllık yaşamına dair pek çok anı ve bilgi var muhakkak, ancak hayatının bu resmi yapmaya başladığı döneminde modeli Jane Morris’e tutkuyla bağlı olduğunu söylemem gerek. Çünkü ‘Persephone‘ figürünün modeli Jane idi ve Rossetti‘nin aşkına karşılık veren Jane evliydi. Rossetti’nin resmettiği bu figürün hikayesini aşağıda anlattım. Okuyunca, bu cümleme geri dönün; Jane, Rossetti için ‘Persephone’; Jane’nin kocası ‘Hades‘; ressamın kendisi ise ‘Yeryüzü‘.

Image

Esas ismi Kore olan Persephone (Proserpine), Zeus ile Demeter‘in kızı. Antik Dönem Yunan Sanatı’nda ‘kadın heykeli’ olan “Kore“, Persephone‘nin ilk adından gelmedir. Güzel ve genç bir kız olan Persephone, Yeraltı Tanrısı Hades‘in (Roma’da “Pluto”) kalbini çalar. Hades, genç kızı alır ve kendi memleketine; Yeraltı’na götürür. Persephone, Hades‘in sunduğu nar meyvesinden kötü niyet aramaksızın yer ve oraya hapsolur. Çünkü Yeraltı meyvesi, bir nevi yasak meyvedir; yiyince muhakkak bir yere hapsolunur. Bu tıpkı Cennet meyvesi kopardığı için Tanrı tarafından Dünya’ya kovulan Havva’nın hikayesine benzer. Hades‘in zorba aşkı yüzünden yaşamını Yeraltı’nda sürdürmeye mahkum olan Persephone, artık Yeraltı Tanrıçası’dır. Daha sonra Hades, Persephone’nin yılın yarısını Yeryüzü’nde geçirmesine izin verir. Bu yarım yıl, bahar dönemidir. Yani Persephone, Yeryüzü’ne çıktığında bahar gelir, hasat yapılır; bu apaçık bir ‘doğuş‘tur.

Image

Hikaye bu. Şimdi gelelim duyumlara. Bir grup Yunan Mitolojisi uzmanı, Persephone‘nin nar meyvesinin tanelerinden yalnızca 6 adet yediği için yılın 6 ayını Yeryüzü’nde geçirdiğini söylüyor. Hıristiyanlar için ‘Yaşam’ olan nar meyvesi, berekettir, bolluktur. Anlamı her ne olursa olsun, mite göre eğer Persephone, Yeryüzü’ne çıkmazsa bahar hiç gelmeyecek, çoraklaşan Dünya’yla beraber biz de yok olacağız.

Image

Geçelim resme. Uzun, dalgalı, kabarık saçları ense hizasında yumuşak bir biçimde tutturulmuş; ensesinden sırtına doğru V şeklinde dekoltesi bulunan gece tonlarındaki elbisesiyle genç kadın, bileğinden kırdığı sol eliyle bir nar tutuyor. Bir kısmı kesilmiş narın içi parlak kırmızı. Rossetti, bu kırmızının aynı tonunu genç kızın dudaklarında da kullanmış. Genellikle ortadan ikiye ayırıp ayıkladığımız narın bir göz biçiminde kesilmiş olmasından, Rossetti‘nin bizim bakışımıza da eserinde yer verdiği çıkarımını yapıyorum. Yasak meyvenin günahına ortak olmuyor muyuz? Bu, bizi resimle bütünleştirir.

Sağ eliyle narı tuttuğu sol bileğini kavrayan genç kadının ince, kadınsı hatları, genel güzellik algısına uyuyor. Genç kadının koyu renkli saten elbisesinin bir tarafı öndeki masaya yayılmış. Masada bir tütsü var. Arka planda ise (bize göre sol) bir sarmaşık görüyoruz. Sarmaşık zamandır, dolayısıyla sabırdır. Bunu, Hades‘in, mahkum ettiği kızın gönlünün yumuşamasını beklediğine yorabiliriz. Ya da Rossetti, Jane’nin kocasından ayrılmasını bekliyor?

Image

Eserdeki ışığın kaynağı görünmüyor, ancak ışığı vurgulayan gölgelerdir. Kızın başının hemen arkasında, duvara kare biçiminde vuran ışık, büyük ihtimalle açık bir pencereden geliyor. Eserin sağ üst tarafında ise bir kağıt parçasına yazılmış şiir göze çarpıyor. Bu, Rossetti‘nin kendi kişisel hislerini aktardığı sonedir. İngilizce’sini paylaşıyorum;

Afar away the light that brings cold cheer
Unto this wall, – one instant and no more
Admitted at my distant palace-door
Afar the flowers of Enna from this drear
Dire fruit, which, tasted once, must thrall me here.
Afar those skies from this Tartarean grey
That chills me: and afar how far away,
The nights that shall become the days that were.
Afar from mine own self I seem, and wing
Strange ways in thought, and listen for a sign:
And still some heart unto some soul doth pine,
(Whose sounds mine inner sense in fain to bring,
Continually together murmuring) —
‘Woe me for thee, unhappy Proserpine’.
— D. G. Rossetti

 

Yasak meyveli eserler;

Cranach’ın “Adem ile Havva“sı
Gauguin şu eseri
ve belki De Blaas’ın “A Pensive Moment“i.

Reklamlar

3 responses to “Dante Gabriel Rossetti’nin “Proserpine” eseri

  1. Geri bildirim: Dante Gabriel Rossetti’nin “Bocca Baciata” eseri | Resim Biterken

  2. Geri bildirim: Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun “Düşünen Kız” eseri | Resim Biterken

  3. Geri bildirim: William Holman Hunt’un “Portrait of Dante Gabriel Rossetti” eseri | Resim Biterken

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s