Francisco Goya’nın “The Burial of the Sardine” eseri

Image

İspanyol ressam Francisco Goya‘yı tarihe şahitlik eden eseri “3 Mayıs 1808“le ve anlatmaya çalışacağım resimle figüratif manada benzerlik taşıyan “El Pelele” aracılığıyla tanıtmıştım. Döneminin sanat yorumcuları tarafından ‘Fırça Virtüzözü’ şeklinde yüceltilen ressamın 1812’de başlayıp 1814’te bitirdiği “The Burial of the Sardine“, Hıristiyanlar’ın bayramı olan Paskalya arefesinde karnavalla kutladığı Sardalya Gömme Geleneği‘ni konu alıyor.

Önce Hıristiyan aleminin büyük önem verdiği bu bayram ve eserimizin konusu olan gelenekten bahsedeceğim. Hıristiyanların “Lent” adı verilen 40 günlük bir oruç ayı vardır. Bu oruç ayı, Müslüman aleminin Ramazan ayına benzetilse de farklıdır. Lent boyunca hiçbir hayvansal gıda tüketilmez ve günde 2 öğün yemek yenilir. Katolikler içinse daha sıkı kurallar söz konusudur; Lent boyunca ekmek ve sudan başka hiçbir şey yenmez. Lent, “Ash Wednesday” denilen, Türkçe’de de “Kül Çarşambası” diye geçen günle başlar. Bu günde Hıristiyanlar’ın bir kısmı, alınlarına gri bir boyayla haç işareti çizerler. İşte bu dönem evvelsi kutlanan Sardalya Gömme Geleneği, büyük bir festivalle karşılanır. Goya‘nın eserindeki festival, Lent‘i karşılamaya hazırlanan Madridli Katolikler’dir. Mekanımız, Manzanares Nehri.

Image

Image

Bulutlu bir günbatımı, ağaçlı ve geniş bir alanda yapılan karnavalda her yaştan kadın ve erkek var. Kimi yere oturmuş, bize arkası dönük alkış tutuyor, kimi uyuyor, kimiyse dans ediyor. Tam ortada gördüğünüz üçlü, dans edenlerden. Yüzünde maske olan iki kadın ve sağ taraftaki adam, eseri ilk bakışta neşeliymiş gibi gösterse de maskesiz yüzlerin ifadeleri karnavaldaki gergin, ürkütücü ve rahatsız edici atmosferi hissettiriyor. Ortada dans eden kadınlardan sol taraftakinin arkasında duran ayı kostümlü figür, korkunç bir maske takmış. Gözleri oyuk, dişsiz bir yüzlü maskesiyle bu adam, sanki kadını arkadan yakalayacakmış gibi duruyor. Öte yandan yine aynı kadına yönelen bir başka figüre dikkat çekmek istiyorum; en solda duran şapkalı, avcı kostümlü adam, elindeki tüfekle kadına doğru yöneliyor. Kadının canına yönelik bir tehdit var. Bu adam, maskesizmiş gibi görünse de yüzünde maske var. Bu algıyı uyandıran Goya‘ya tebrikler.

 

 

 

Image

Image

Eserin ortasında dans eden üçlünün arka taraflarında duran küçük çocukların yüzlerinde korku ifadesi var. Çocuklar her zaman gerçeği söylerler, yani bu resimdeki gerçek his, ‘neşe‘ değil, ‘korku‘dur. Arka taraflara gittikçe göz yerine oyuk yerleştirilmiş ve korkunç bir şekilde gülümseyen maskeli adamlar var. Bu maskeler, yarım asırdır çekilen korku filmlerinin çoğunun vazgeçilmez unsuru. Uzun bir tahtaya çakılmış, siyah bir bayrak gibi sallanan resim, eserdeki ürkütücülüğü bir kat daha artırıyor. Yorumculara göre bu gülüş, içten bir gülümsemeden çok uzak. Hastalıklı bir şekilde gülen bu yüz resmi, “Sizin ırzınıza geçeceğim” ifadesiyle karnavala katılıyor. İnsanların baktığıysa yalnızca görüntü; yani resimdeki gülüyorsa bu iyidir, niyetinin ne olduğunun hiçbir önemi yok. İşte Goya‘nın önce Katoliklere, sonra da insanlığa eleştirisi.

Image

Madrid’de yıllardır yapılan bu karnavalda aslında sardalya (bir balık türü) yok. İnanca göre bir domuz ortadan ikiye ayrılır ve nehre atılır. Amaç, İsa’nın dirilişini yüceltmektir. Ayriyetten ateş de yakılır, ancak Goya, ateş yerine öndeki üçlünün dansını daha çarpıcı bulmuş olmalı. Bu çıkarıma da dans eden üçlünün çevresini saranlardan varıyorum. Romantizm akımına dahil edilen bu kusursuz fırça darbeleriyle yapılmış 60 x 82 cm‘lik eser, San Fernando Güzel Sanatlar Akademisi‘nde sergileniyor.

Image

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s