Anthony van Dyck’in “Samson and Delilah” eseri

Image

Bugünün Belçikalısı sayılan Flaman ressam Anthony van Dyck, 17. Yüzyıl Barok resminin önemli isimlerinden biri. Bu önemli isim, 21 yaşındayken İncil’de geçen ve içinde ihtiras, zaaf, iktidar hırsı,, ve bol miktarda kurnazlık bulunan bir öyküyü; Samson ve Delilah‘ın hikayesini resmetti. Hikayeyle aynı adı taşıyan tablo, İngiltere’deki Dulwich Resim Galerisi’nde sergileniyor.

Antwerp, Belçika’nın bir liman kenti. Bu meşhur yeri, yaşamının bir dönemini burda geçirip önemli eserler veren Van Gogh‘dan biliyoruz. Van Gogh‘dan 250 küsur yıl önce bu liman kentinde doğan Anthony van Dyck, sanatının önemli bir kısmını İngiliz asilzadelerinin portrelerini yapmaya ayırdı. Bu portreler, kendinden sonra gelen ressamlara yaklaşık 2 asır boyunca örnek oldu. Bahsedeceğim eseri “Samson and Delilah“ı yapacağı sıralarda, yani 1620’de  İngiltere’de Titian‘la tanışıp ustası Rubens‘ten dersler alan Dyck, 1 seneye kalmadan İtalya’da gidip 6 yıl sürecek bir sanat eğitimine başladı. 42 yaşında hayatını kaybeden ressamımız, eserini 1617’de yapmaya başlayıp 1620’de tamamlamıştır.

Önce İncil’deki hikayeden başlayalım. İsrailoğulları’ndan Samson, Tanrı tarafından özel bir kudretle ödüllendirilmiş, nam-ı diğer ‘seçilmiş’ kişilerden biriydi. Samson, kendisine kurulan tüm tuzakları ve güç birliklerini kolaylıkla alt eden mütevazı bir ‘yenilmez’di. Samson‘u öldürmek isteyen Filistinliler, genç adamın gücünün kaynağını bulmak için bir oyun hazırlarlar. Plana göre, Filistinli hayat kadını Delilah, para karşılığı Samson‘u ayartıp o gizli kaynağı bulacaktır. Bu doğrultuda kendini Samson‘a veren Delilah, genç adamın gücünün örgülü saçlarından geldiğini öğrenir ve o gece arkada bekleyen muhafız alayı eşliğinde yaşlı adam Samson‘un saçlarını keser. Deliah, bir Femme Fatale‘dir.

Image

Hikaye bu. Van Dyck‘in eserinde resmettiği sahne de Delilah‘ın kucağında yatan Samson‘un saçlarının kesiliş anı. Resimdeki figürlerden evvel Van Dyck ve çağdaşlarının çok önem verdiği ‘ışık‘a dikkat çekmek istiyorum. 16. ve 17. Yüzyıl’da ışığın geldiği ve düştüğü nokta çok mühimdir. Bu eserde ışığın kaynağı, arkadaki açık pencere. Hafif sisli, gri bulutlarla kaplı mavi tonlarındaki gökyüzü, ışığın ana kaynağı. İç mekanda, yani sahnenin geçtiği ve bizim içinde bulunduğumuz odadaki ışık ise hemen sağdan vuruyor. Bu, büyük ihtimalle büyük bir şamdanın ışığı. Samson‘un sırtına vuran ışığın da sol arkadan geldiğini düşünüyorum.

Image

Figürlere gelelim. Samson‘la birlikte olan Delilah‘ın yüzü 17. Yüzyıl genel ev kadınlarının beyaz pudra ve kırmızı boyayla renklendirilmiş. Sarışın Delilah‘ın göğüsleri açık ve örtünme içgüdüsü yok. Bu detay onun bu türden durumlara alışık olduğunu gösteriyor. Samson, Delilah‘ın kucağında yatıyor. Arkadan gelen Filistinli adam, Samson‘un saçlarını kesiyor, yani, Tanrı’nın bahşettiği gücü elinden alıyor.

Image

Samson bitkin görünüyor. Kalçasını örten kürkü Van Dyck, hareket katmak için kahverenginin farklı tonlarını kullanarak boyamış. Delilah‘ın arkasında iki kadın görüyoruz. Kadınlardan yaşlı olan, odalık veyahut genel ev çalışanı olabilir. İnsana kötü hisler veren fesat bir biçimde Delilah‘ın arkasından uzanmış, elini yanındakinin boynuna atmış Samson‘un saçlarının kesilişini seyrediyor.

Image

Yaşlı kadının yanındaki kadın, Delilah‘a benzetiliyor. İfadeleri nerdeyse aynı. Bu, Delilah‘ın yaşlı hali olarak yorumlanıyor. Sol arkada muhafız alayı ve bir Filistinli adam göze çarpıyor. Samson’un gücüne karşı duramayan kötü kalpli Filistinli, genç adama oynanan kurnaz oyunun sonunu görmeye gelmiş.

152 x 232 cm ebatlarındaki bu yağlıboya Barok resmi, Anthony van Dyck‘in başyapıtlarından biri.

Reklamlar

One response to “Anthony van Dyck’in “Samson and Delilah” eseri

  1. Geri bildirim: Rembrandt’ın “Judith at the Banquet of Holofernes” eseri | Resim Biterken

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s