Gustav Klimt’in “Beethoven Frieze” adlı frizi

Image

Avusturyalı ressam Gustav Klimt‘in sanatından bile önde gelecek bir şey varsa kuşkusuz o Viyana’dır. Memleketinin başkentini bu derece seven sanatçının Adele Bloch-Bauer Portresi’nden bahsetmiştim. Özgünlüğünü ispatlamış Klimt‘in çok sevdiği Viyana için yapmış olduğu dev bir eserden bahsedeceğim. Viyana’daki ‘Ayrılış‘ dediğimiz Secession Hareketi‘nin başlatıcılarından olan Klimt, hareketin evi sayılan Secession Binası için üç parçalık bir friz hazırladı. Anlatıma ‘friz’in ne olduğunu açıklamaya çalışarak başlıyorum.

Günümüzde pek görülmeyen bir mimari süsü olan ‘friz‘, Antik Dönem Roma’sı ve Yunanistan’ında sıklıkla kullanılmış. Bu süs, binaların çatısı ile kirişi arasındaki sanatsal kabartmalar, şeklinde açıklanabilir. Genellikle alçıdan yapılan bu kabartmaların teması tahmin edeceğiniz üzere, mitolojidir.

Image

1897’de bir grup genç sanatçı ve Klimt‘le başlayan Ayrılış Hareketi dahilinde 1898’den 1905’e dek Secession Binası‘nda bu sanatçıların eserlerinden oluşan sergiler düzenlendi. Bu hareketin yuvası olan binayı süslemek isteyen sanatçılardan ustamız Klimt de bir friz hazırladı. Kendisinden 1 asır evvel doğan müzisyen Ludwig van Beethoven‘in o meşhur 9. senfonisini tema seçen Klimt, yalnız bir sergide görülüp daha sonra kaldırılacağını düşündüğü bu büyük eserini maalesef ki kalitesiz malzemeden yaptı ve doğal olarak harap oldu. Yıllar sonra yeniden restore edildi.

Image

Klimt‘in 1902 senesinde tamamladığı “Beethoven Frieze” eseri, ikisi uzun (13 m 92 cm), biri kısa (6 m 30 cm) olmak üzere toplamda 34 m 14 cm’lik üç parça duvardan oluşuyor. Yüksekliği 2 ile 2 m 15 cm aralığında değişen frizin malzemeleri ise başta alçı olmak üzere renkli inci düğmeler, perde halkaları, yaldız ve renkli cam parçaları oluşturuyor.

Üç parçadan oluştuğunu söylediğim friz, “Mutluluğa Özlem“, “Kötücül Güçler“, “Dünyaya Öpücük” temalarını işler. Figürleri ayırıp yorumlamaya başlayınca ilk göze çarpan, neredeyse tüm sahnelerde bulunan peri kızları. Duvarın renginde olan kahverengi kabarık saçlı kızlar, özlem ve arzuyla mutluluğu çağırıyorlar. Kızlar, yatık pozisyonda bir zincir gibi birbirlerine bağlılar. Tüm kadın figürleri çıplaktır, çıplaklık doğallık ve kadınlık doğurganlıktır. Klimt‘ten bahsederken bunu sürekli tekrarlayacağım.

1. Duvar: MUTLULUĞU ÖZLEM

Dikkat çekici bir başka nokta, bir genç kadın ve önündeki çiftin yakardığı şövalye. Bu şövalye, o beklenen ‘kurtarıcı‘ rolünde ve acı çeken üçlü, kendisine “mutluluğun için savaş” diye yakarıyor. Bu şövalye, esasen gerçek hayattan tanıdığımız bir isim; Gustav Mahler. Senfonide önemli bir yeri olan Mahler, mutluluğun yolunda karşımızda.

Image

Şövalyemizin hemen arka üstünde iki kadın duruyor. Bu kadınlar, her erkeğin hayatında olmazsa olmazı; “şefkat” ve “ihtiras“ı temsilen oradalar. Koyu kahve renkli dev bir gorili andıran yaratık ise mitolojideki Typhon. Tanrılar’ın savaşırken bir hayli ter döktüğü bu yaratık, Klimt‘in eserinde dişleri dökülmüş bir şeytanı simgeliyor.

Image

Devam edip Gorgon ırkına gelelim. Bildiğiniz gibi yılan başlı Medusa da bu ırka mensup. Klimt‘in altın yaldızlı yılanları saçlarının arasına yerleştirdiği Gorgonlar burda üç kızkardeş olarak ‘erotizm‘ simgesiyle karşımızda.

Image

2. Duvar: KÖTÜCÜL GÜÇLER

Gorgonlar, yani o üç kızkardeşin yakınında duran bir üçlü var. Bu üçlü, insanoğlunun savaşmak zorunda kaldığı amansız durumlar; Hastalık, Delilik, Ölüm. Ürkütücü bir biçimde resmedilen bu figürlerin yakınında bir üçlü daha var; Doyumsuzluk, Ahlaksızlık ve Şehvet. Yedi Günah‘ın üç tanesi olan bu ‘şeyler‘, kadın figürleriyle resmedilmiş.

Image

Typhon‘un hemen altında bir genç kadın duruyor. Bu kadın, savunmasız ve eziliyor. Bu, ezilmenin verdiği acının ifadesidir. Bunu hem gerçek hem de mecaz olarak alabilirsiniz.

Image

3. Duvar: DÜNYAYA ÖPÜCÜK

Şövalyemiz, yani Mahler, tüm kötülüklerle savaşmış ve galip gelmiştir. Vakit, dünyayı selamlama vaktidir ve bunu sanat aracılığıyla yapacaktır. Klimt‘in ne kadar ince ruhlu olduğunu görüyor musunuz?

Lir çalan kadın, burda mutluluğa erişmiştir. Mutluluk onun için müziktir ya da mutluluğunu müzikle ifade ediyor. Hemen yakınında bulunan beş genç kadın, yine sanatı ifade ediyor. Yan taraftaki genç kızlar, meleklerdir. Beethoven‘in “Neşeye Övgü“sünü simgeler.

Image

Altın yaldızlarla süslü bir çevrenin tam ortasındaki çift, “Dünyaya Öpücük“ün kendisidir.

Image

Bana göre bu eserin özeti çıkarılamaz. Çünkü bu eser, bir friz ya da resim; ne derseniz değil, bundan fazlasıdır. Eser, 9. Senfoni‘nin bir ifadesidir.

Reklamlar

5 responses to “Gustav Klimt’in “Beethoven Frieze” adlı frizi

  1. Geri bildirim: Gustav Klimt’in “The Kiss” eseri | Resim Biterken

  2. Geri bildirim: Gustav Klimt’in “Portrait of a Girl, Head Slightly Turned Left” eseri | Resim Biterken

  3. Geri bildirim: Gustav Klimt’in “Goldfish” eseri | Resim Biterken

  4. Geri bildirim: Gustav Klimt’in “Tranquil Pond” eseri | Resim Biterken

  5. Geri bildirim: Gustav Klimt’in “Stoclet Frieze” adlı frizi | Resim Biterken

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s